Ο «ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ» (Ο.Α.Σ.Ε.) είναι ο μεγαλύτερος παγκόσμιος οργανισμός περιφερειακής ασφάλειας. Είναι ο καθ’ ύλην αρμόδιος διεθνής οργανισμός για την αποστολή Διεθνών Παρατηρητών στις εθνικές εκλογές των κρατών. Η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ απέστειλε επίσημη καταγγελία στον ΟΑΣΕ για την κατάλυση των Ελεύθερων Εκλογών από την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ο υπεύθυνος του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) απάντησε εγγράφως στον βουλευτή Γεώργιο Μανούσο.
Ο ΟΑΣΕ καταδίκασε με τον πλέον επίσημο τρόπο τις αντισυνταγματικές τροπολογίες Βορίδη για τον αποκλεισμό κομμάτων από τις εθνικές εκλογές της χώρας μας. Με μία έκθεση-κόλαφο για την κυβέρνηση, κατήγγειλε τις παράνομες παρεμβάσεις του καθεστώτος Μητσοτάκη στην Δικαιοσύνη. Εν συνεχεία Διεθνή Παρατηρητήρια υπέβαλλαν ανάλογες εκθέσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι κατάφωρες και συστηματικές παραβιάσεις που τεκμηριώνονται στις εν λόγω Εκθέσεις μπορεί να οδηγήσουν σε πάγωμα ευρωπαϊκών κονδυλίων για την χώρα μας, όπως συνέβη στην περίπτωση της Ουγγαρίας και την Πολωνίας. Ενδεικτικώς επισημαίνουμε τα κυριότερα σημεία των επίμαχων Εκθέσεων:
Α. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Στην Έκθεση-κόλαφο για την κυβέρνηση της ΝΔ που συνέταξε το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) του ΟΑΣΕ μετά τις Εθνικές Εκλογές Μαΐου 2023, επισημαίνονται τα εξής σχετικά με τον εκλογικό αποκλεισμό του κόμματος «ΕΛΛΗΝΕΣ» του Ηλία Κασιδιάρη (και τις αντισυνταγματικές τροπολογίες που τον προκάλεσαν):
«Η ευρεία δικαιοδοσία που ανατέθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο από το κοινοβούλιο επί θέματος που δεν ρυθμίζεται από το Σύνταγμα, δύναται να υπονομεύσει τις αρχές του Κράτους Δικαίου, οι οποίες προϋποθέτουν μέτρα για τη διασφάλιση της τήρησης των αρχών της υπεροχής του νόμου, της ισότητας ενώπιον του νόμου και της διάκρισης των εξουσιών».
«Η ευρεία διατύπωση των τροποποιήσεων ελλοχεύει τον κίνδυνο αυθαίρετης εφαρμογής τους σε μελλοντικές εκλογές».
«Ο νόμος εξουσιοδότησε τον Άρειο Πάγο να αποφασίζει για την επιλεξιμότητα ενός κόμματος να συμμετάσχει στις εκλογές, γεγονός που συνομιλητές της αποστολής του ODIHR επέκριναν ως άσκηση κρατικής πίεσης στο δικαστικό σώμα».
«Ο αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου επέκρινε την τροπολογία αυτή ως πολιτικά υποκινούμενη και παραιτήθηκε».
«Οι τροποποιήσεις υιοθετήθηκαν ενόψει των εκλογών με την στήριξη μόνο δύο κοινοβουλευτικών κομμάτων και, ως εκ τούτου, στερούνται πραγματικής δημόσιας διαβούλευσης και ευρείας πολιτικής συναίνεσης».
«Τα θεμελιώδη στοιχεία του εκλογικού νόμου δεν θα πρέπει να υπόκεινται σε τροποποιήσεις σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους πριν από τις εκλογές. Η σταθερότητα του νόμου είναι πρωταρχικής σημασίας για την αξιοπιστία της εκλογικής διαδικασίας, η οποία από μόνη της είναι ζωτικής σημασίας για την εδραίωση της δημοκρατίας»
«Το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) του ΟΑΣΕ επαναλαμβάνει την προηγούμενη σύστασή του ότι τυχόν περιορισμοί που επιβάλλονται στο δικαίωμα του εκλέγεσθαι θα πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο».
«Ο νόμος θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να προβλέπει ρητά την παρατήρηση από εγχώριους και διεθνείς οργανισμούς, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις του ΟΑΣΕ»
ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ο.Α.Σ.Ε. για τις εκλογές του Μαΐου 2023
Το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) του ΟΑΣΕ απέστειλε Αποστολή Αξιολόγησης των Εκλογών Μαΐου 2023 με επικεφαλής τον Douglas Wake, που αποτελείτο από έξι εμπειρογνώμονες από πέντε κράτη μέλη του ΟΑΣΕ.
- ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Ο κοινοβουλευτικός διάλογος κινήθηκε γύρω από τις διαφορετικές απόψεις των κομμάτων αναφορικά με τις τροποποιήσεις του νόμου που οδήγησαν στην απαγόρευση συμμετοχής στις εκλογές αυτές του νεοϊδρυθέντος κόμματος «ΕΛΛΗΝΕΣ».
2. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
Ο νόμος εξουσιοδότησε τον Άρειο Πάγο να αποφασίζει για την επιλεξιμότητα ενός κόμματος να συμμετάσχει στις εκλογές, γεγονός που συνομιλητές της αποστολής του ODIHR επέκριναν ως άσκηση κρατικής πίεσης στο δικαστικό σώμα.
Ο αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου επέκρινε την τροπολογία αυτή ως πολιτικά υποκινούμενη και παραιτήθηκε.
Η ευρεία δικαιοδοσία που έχει ανατεθεί στο Ανώτατο Δικαστήριο από το κοινοβούλιο επί θέματος που δεν ρυθμίζεται από το Σύνταγμα, δύναται να υπονομεύσει τις αρχές του κράτους δικαίου, οι οποίες προϋποθέτουν μέτρα για τη διασφάλιση, μεταξύ άλλων, της τήρησης των αρχών της υπεροχής του νόμου, της ισότητας ενώπιον του νόμου και της διάκρισης των εξουσιών. (Βασικές Αρχές των Ηνωμένων Εθνών για την Ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας, Αρχή 1)
Η ευρεία διατύπωση των τροποποιήσεων ελλοχεύει τον κίνδυνο αυθαίρετης εφαρμογής τους σε μελλοντικές εκλογές.
Οι τροποποιήσεις αυτές υιοθετήθηκαν ενόψει των εκλογών με την στήριξη μόνο δύο κοινοβουλευτικών κομμάτων και, ως εκ τούτου, στερούνται πραγματικής δημόσιας διαβούλευσης και ευρείας πολιτικής συναίνεσης.
«Τα θεμελιώδη στοιχεία του εκλογικού νόμου δεν θα πρέπει να υπόκεινται σε τροποποιήσεις σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους πριν από τις εκλογές» (Μέρος II.2.β. του Κώδικα Ορθών Πρακτικών επί Εκλογικών Ζητημάτων του 2002 της Επιτροπής της Βενετίας) .
«Η σταθερότητα του νόμου είναι πρωταρχικής σημασίας για την αξιοπιστία της εκλογικής διαδικασίας, η οποία από μόνη της είναι ζωτικής σημασίας για την εδραίωση της δημοκρατίας» (παράγραφος 63 της Αιτιολογικής Έκθεσης του Κώδικα Ορθών Πρακτικών)
Ουσιαστικά στοιχεία της εκλογικής διαδικασίας πρέπει να υιοθετούνται με ευρεία συναίνεση μέσω μιας διαδικασίας δημόσιας διαβούλευσης. (Παράγραφος 5.8 του Εγγράφου της Κοπεγχάγης του 1990 του ΟΑΣΕ: «η νομοθεσία πρέπει να υιοθετείται στο τέλος μιας δημόσιας διαδικασίας». Παράγραφος 8 του Γενικού Σχολίου 25 της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του 1996 του άρθρου 25 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα: «οι πολίτες συμμετέχουν επίσης στη διεξαγωγή των δημόσιων υποθέσεων ασκώντας επιρροή μέσω της δημόσιας συζήτησης και του διαλόγου με τους εκπροσώπους τους ή μέσω της ικανότητάς τους να οργανώνονται»)
3. ΑΝΑΚΗΡΥΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ
Tο Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) του ΟΑΣΕ επαναλαμβάνει την προηγούμενη σύστασή του ότι τυχόν περιορισμοί που επιβάλλονται στο δικαίωμα του εκλέγεσθαι θα πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο (Παράγραφος 7.5 του Εγγράφου της Κοπεγχάγης του 1990 του ΟΑΣΕ και Άρθρο 25 του ICCPR).
Η τελεσίδικη απόφαση εκκρεμεί λόγω διαδικασίας έφεσης. Σύμφωνα με τον νόμο, πρωτοδίκως καταδικασμένοι για σοβαρά αδικήματα μπορούν να πολιτεύονται ως ανεξάρτητοι υποψήφιοι εφόσον δεν υπάρχει αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση. Να εξεταστεί το ενδεχόμενο ΜΕΙΩΣΗΣ του κατώτατου ορίου για τους ανεξάρτητους υποψηφίους, ώστε να διασφαλιστεί αποτελεσματικά η δυνατότητα εκλογής τους (σύμφωνα και με προηγούμενες συστάσεις του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΑΣΕ)
4. ΕΠΙΛΥΣΗ ΕΚΛΟΓΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ
Συνιστάται η καθιέρωση της δυνατότητας έφεσης κατά των αποφάσεων των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων και η θέσπιση έγκαιρων προθεσμιών για την υποβολή και εκδίκαση τυχόν προσφυγών που άπτονται των εκλογών (Περαιτέρω ρύθμιση της επίλυσης εκλογικών διαφορών για τη διασφάλιση της δέουσας διαδικασίας).
5. ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ
Ο νόμος θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να προβλέπει ρητά την παρατήρηση από εγχώριους και διεθνείς οργανισμούς, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις του ΟΑΣΕ. Η έλλειψη εγγυήσεων για την παρατήρηση από εγχώριους και διεθνείς οργανισμούς όλων των σταδίων της εκλογικής διαδικασίας αντιβαίνει στην παράγραφο 8 του Εγγράφου της Κοπεγχάγης του ΟΑΣΕ του 1990.
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΟΑΣΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΜΑΪΟΥ 2023:
odihr.osce.org/el/node/558300
Β. ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΛΙΤΕΥΟΥΝ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Πέραν του ΟΑΣΕ, πλήθος προσωπικοτήτων ανα την Ελλάδα και την Ευρώπη, έχουν στηλιτεύσει την ποιότητα του κράτους δικαίου στην Ελλάδα. Επιφανείς προσωπικότητες των τεχνών, των γραμμάτων, ακαδημαικοί, ποινικολόγοι και Συνταγματολόγοι έχουν εκφράσει δημόσια την αντίθεση τους στις κυβερνητικές μεθοδεύσεις των τελευταίων ετών. Κυρίαρχο θέμα βεβαίως αφορά την καταγγελία του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Χρήστου Τζανερίκου για παρέμβαση της κυβέρνησης στο έργο της Δικαιοσύνης με σκοπό τον αποκλεισμό του κόμματος ΕΛΛΗΝΕΣ από τις εκλογές:
«Ανεξαρτησία (συμπεριλαμβανομένης της σύνθεσης και του διορισμού μελών) και εξουσίες του οργάνου που έχει την ευθύνη της διαφύλαξης της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας.
Παρά τις συνεχιζόμενες προσπάθειες μεταρρύθμισης, το κοινό έχει μικρή εμπιστοσύνη στη δικαστική εξουσία επειδή πιστεύει ότι είναι πολιτικοποιημένη και επηρεάζεται από εμπορικά συμφέροντα. Η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας θεωρείται γενικά ως παραβιασμένη(3)
Τον Απρίλιο του 2023, και μόλις λίγες εβδομάδες πριν από τη διάλυση της Βουλής, εγκρίθηκε νομοθετική τροποποίηση μέσω του άρθρου 35 του Νόμου 5043/2023 (4).
Σύμφωνα με αυτήν την τροποποίηση, η εκπλήρωση των δημοκρατικών όρων από τα πολιτικά κόμματα στις επερχόμενες εκλογές επαληθεύεται από την Ολομέλεια του Α1 Τμήματος.
Η Ολομέλεια αποτελείται από τον πρόεδρο και όλους τους δικαστικούς λειτουργούς μέλη του Τμήματος Α1 του Ανώτατου Δικαστηρίου, και όχι από την πενταμελή σύνθεσή του, η οποία ασχολείται, ιστορικά και χωρίς εξαίρεση, με οποιοδήποτε εκλογικό ζήτημα εμπίπτει στην αρμοδιότητά της.
Αυτή η τροποποίηση έθεσε σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την αρχή του Κράτους Δικαίου.
Εισάγει συγκεκριμένη διάταξη αντίθετη με την υποχρέωση των γενικών διατάξεων του Δικαίου και θέτει σε κίνδυνο την ποιότητα του Κράτους Δικαίου.
Ο Αντιπρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου και Πρόεδρος του Πρώτου Τμήματος του Δικαστηρίου, κ. Τζανερίκος, δήλωσε ότι η εν λόγω τροπολογία συνιστά άμεση παρέμβαση στη λειτουργία του Ανώτατου Δικαστηρίου. Επιπλέον, δήλωσε ότι αυτό αντανακλά δυσπιστία και έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό του, καθώς ηγήθηκε της νομοθετικής πρωτοβουλίας σε αυτό το θέμα, ιδίως όσον αφορά την άσκηση της διακριτικής του εξουσίας να καθορίσει την (πενταμελή) σύνθεση του Τμήματος του οποίου είναι Πρόεδρος»
Όλα αυτά εξετάζονται επι της παρούσης απο το Ευρωπαικό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και πολύ σύντομα θα έχουμε τις πρώτες αποφάσεις.
