Η πάγια επεκτατική στρατηγική της Τουρκίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δεν αποτελεί πλέον απλώς μια ρητορική απειλή, αλλά βρίσκει πεδίο εφαρμογής μέσα από τους ίδιους τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης. Η υπόθεση της πόντισης του υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector), ανοιχτά της Κάσου, αναδεικνύεται σε ένα κορυφαίο ζήτημα εθνικής κυριαρχίας.
Αντί η Ελλάδα να ασκήσει αδιαπραγμάτευτα τα κυριαρχικά της δικαιώματα σε μια περιοχή που αποτελεί αδιαμφισβήτητη ελληνική υφαλοκρηπίδα, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη επέλεξαν να «διεθνοποιήσουν» την ευθύνη, παραδίδοντας το έργο σε γαλλικά χέρια και επιτρέποντας κινήσεις που νομιμοποιούν τις τουρκικές διεκδικήσεις.
Γιατί το έργο παραδόθηκε σε γαλλικές εταιρείες;
Το ερώτημα που τίθεται εύλογα είναι γιατί η Ελλάδα δεν υλοποίησε μόνη της το έργο μέσω του ΑΔΜΗΕ, αλλά προχώρησε στην εκχώρησή του σε γαλλικούς ομίλους.
- Το τεχνικό σκέλος: Η κατασκευή και η πόντιση καλωδίων υπερυψηλής τάσης σε μεγάλα θαλάσσια βάθη απαιτεί εξειδικευμένα πλοία και τεχνογνωσία που διαθέτουν ελάχιστοι κολοσσοί παγκοσμίως. Για τον λόγο αυτό, το κατασκευαστικό συμβόλαιο (ύψους περίπου 1,43 δισ. ευρώ) ανατέθηκε στη γαλλική εταιρεία Nexans.
- Η πολιτική και οικονομική εκχώρηση: Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίστηκε στην τεχνική κατασκευή. Μετά τις τουρκικές παρενοχλήσεις και το «πάγωμα» των ερευνών ανοιχτά της Κάσου, η κυβέρνηση προχώρησε στη μεταβίβαση του 66% της εταιρείας υλοποίησης του έργου στο γαλλικό επενδυτικό ταμείο Meridiam. Το έργο, ενώ ξεκίνησε ως στρατηγικό δημόσιο εγχείρημα υπό τον ΑΔΜΗΕ, κατέληξε να ελέγχεται πλειοψηφικά από ιδιωτικά γαλλικά κεφάλαια, με το πρόσχημα της γεωπολιτικής «ασπίδας» που υποτίθεται ότι θα παρείχε το Παρίσι.
Η γαλλική ρηματική διακοίνωση: «Ενημέρωση» ή αίτημα άδειας;
Η «γαλλική ομπρέλα» αποδείχθηκε στην πράξη διπλωματική υποχώρηση. Αντί η Γαλλία να επιβάλει την παρουσία της ως ευρωπαϊκή δύναμη σε ευρωπαϊκά ύδατα, η γαλλική κυβέρνηση απέστειλε επίσημη ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, προκειμένου να προχωρήσουν οι έρευνες και οι εργασίες πόντισης του καλωδίου ανοιχτά της Κάσου και της Καρπάθου.
Το ακριβές περιεχόμενο αυτής της διακοίνωσης παραμένει στο σκοτάδι για τον ελληνικό λαό, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων. Όμως, στην διπλωματία η ουσία είναι ξεκάθαρη: όταν ενημερώνεις επίσημα ένα τρίτο κράτος για εργασίες που πρόκειται να γίνουν στη δική σου υφαλοκρηπίδα, αυτομάτως του αναγνωρίζεις έννομο συμφέρον και δικαιώματα στην περιοχή.
Το γεγονός ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας γνώριζε και επέτρεψε αυτή τη διαδικασία συνιστά βαρύτατο εθνικό σφάλμα. Η Τουρκία, η οποία δεν αναγνωρίζει το Δίκαιο της Θάλασσας και επιτηρεί διαρκώς την περιοχή με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV), έλαβε το καλύτερο δυνατό δώρο: την έμμεση αποδοχή ότι χωρίς τη δική της ενημέρωση ή συναίνεση, κανένα έργο δεν μπορεί να προχωρήσει νότια της Κάσου.
Οι αντιδράσεις και οι πανηγυρισμοί της Άγκυρας
Οι εξελίξεις αυτές προκάλεσαν άμεση πολιτική ανάφλεξη, επιβεβαιώνοντας τους φόβους για απώλεια κυριαρχικών δικαιωμάτων:
- Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης (όπως η Yeni Şafak και η Türkgün) πανηγύρισαν ανοιχτά, παρουσιάζοντας τη γαλλική διακοίνωση ως «κρύο ντους» για την Αθήνα και ως απόδειξη ότι η Άγκυρα απέτρεψε τα ελληνικά τετελεσμένα, αναγκάζοντας τους ξένους αναδόχους να «ζητήσουν άδεια» από την Τουρκία.
- Τα κόμματα της αντιπολίτευσης εξαπέλυσαν σφοδρά πυρά κατά του Μεγάρου Μαξίμου και του Υπουργείου Εξωτερικών, ζητώντας να δοθεί στη δημοσιότητα το κείμενο της ρηματικής διακοίνωσης. Όπως τονίστηκε χαρακτηριστικά σε ανακοινώσεις, «η ενημέρωση υπό απειλή συνιστά αίτημα άδειας» και καταρρίπτει το κυβερνητικό αφήγημα περί «ισχυρών συμμαχιών».
- Η κυβερνητική γραμμή επιχείρησε να υποβαθμίσει το γεγονός, υποστηρίζοντας μέσω διπλωματικών πηγών ότι η γαλλική ενημέρωση απευθύνθηκε σε όλα τα παράκτια κράτη της περιοχής και δεν αποτελεί συνεννόηση της Αθήνας με την Άγκυρα. Ωστόσο, η δικαιολογία αυτή δεν πείθει, καθώς η Κάσος βρίσκεται σε ελληνική θάλασσα και η Τουρκία δεν έχει καμία δικαιοδοσία στο σημείο.
Από τις Πρέσπες στη συνεκμετάλλευση του Αιγαίου
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει μια επικίνδυνη ιστορική συνέχεια. Μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών επί διακυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα, που οδήγησε στην εκχώρηση του ονόματος, της γλώσσας και της ταυτότητας της Μακεδονίας, η χώρα βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια νέα, ακόμα πιο επώδυνη υποχώρηση: το σταδιακό «ξεπούλημα» του Αιγαίου.
Η αδυναμία ή η απροθυμία της κυβέρνησης Μητσοτάκη να υπερασπιστεί μονομερώς τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα ανοιχτά της Κάσου, στρώνει το έδαφος για το επόμενο βήμα. Υπό το βάρος των τουρκικών απειλών και των διεθνών πιέσεων, φαίνεται πως έχει ήδη μπει σε τροχιά υλοποίησης το σενάριο της συνεκμετάλλευσης των ενεργειακών κοιτασμάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο μαζί με την Τουρκία.
Όταν μια κυβέρνηση διστάζει να ποντίσει ένα απλό καλώδιο χωρίς να προηγηθεί διπλωματική ειδοποίηση προς την Άγκυρα, καθίσταται σαφές ότι η εθνική κυριαρχία υποχωρεί μπροστά στη λογική των γκρίζων ζωνών και της συνδιαχείρισης.
Μιχαήλ Βασιλείου
Ελεύθερος επαγγελματίας
Σχεδιαστής έργων πολιτικών μηχανικών και αρχιτεκτόνων μέσω Η/Υ
Φοιτητής τμήματος Δημόσιας Διοίκησης, ΕΑΠ
Μέλος Συμμαχίας Ελλήνων

