Άνεργοι επιστήμονες, ελεύθεροι επαγγελματίες υπό οικονομική ασφυξία και δημόσιοι υπάλληλοι υπό την απειλή της πολιτικής ομηρίας
Η Ελλάδα έχει καταφέρει ένα αξιοθαύμαστο παράδοξο: να εκπαιδεύει επιστήμονες που δεν μπορεί να αξιοποιήσει, να εξοντώνει γραφειοκρατικά όσους επιχειρούν να εργαστούν και να δημιουργεί ανασφάλεια ακόμη και σε εκείνους που υπηρετούν το Δημόσιο.
Αυτή είναι η πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν σήμερα χιλιάδες Έλληνες μηχανικοί.
Από τη μία, οι άνεργοι απόφοιτοι των πολυτεχνικών σχολών, που αναζητούν επαγγελματική αποκατάσταση ή αναγκάζονται να μεταναστεύσουν. Από την άλλη, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, που προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε έναν κυκεώνα νομοθετικών αλλαγών, ασφαλιστικών εισφορών, φορολογικών υποχρεώσεων και ηλεκτρονικής γραφειοκρατίας. Και τέλος, οι μηχανικοί του Δημοσίου, που παρακολουθούν τις συζητήσεις για την κατάργηση της συνταγματικής προστασίας της μονιμότητας, αναρωτώμενοι ποιος θα τους προστατεύει αύριο από τις πολιτικές πιέσεις.
Τρεις κατηγορίες επιστημόνων, τρεις διαφορετικές μορφές επαγγελματικής ομηρίας. Και ένας κοινός υπεύθυνος: το διαχρονικά δυσλειτουργικό ελληνικό κράτος.
1. Πέντε χρόνια Πολυτεχνείο για να καταλήξεις άνεργος
Για να γίνει κάποιος διπλωματούχος μηχανικός, πρέπει να επιτύχει στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, να εισαχθεί σε μια απαιτητική πολυτεχνική σχολή και να ολοκληρώσει πέντε χρόνια σπουδών.
Πέντε χρόνια εξετάσεων, εργαστηρίων, μελετών, σχεδίων, εργασιών και διπλωματικής εργασίας.
Οι οικογένειες δαπανούν χιλιάδες ευρώ για τη μόρφωση των παιδιών τους. Το ελληνικό Δημόσιο χρηματοδοτεί πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, καθηγητές, εργαστήρια και εκπαιδευτικές υποδομές.
Και όταν ο νέος αποκτήσει επιτέλους το δίπλωμά του, τι τον περιμένει;
Ανεργία, υποαπασχόληση, εξευτελιστικές επαγγελματικές προτάσεις, χαμηλές αμοιβές και ένα αβέβαιο μέλλον.
Το κράτος απαιτεί από τον νέο να σπουδάσει, να εξειδικευτεί και να αποκτήσει προσόντα, αλλά όταν έρχεται η ώρα να εργαστεί, τον εγκαταλείπει στην τύχη του.
Και αν δεν βρει εργασία;
Ας μεταναστεύσει!
Έτσι αντιμετωπίζεται στην πράξη ένα μέρος του επιστημονικού δυναμικού της χώρας.
2. Το υπερχρεωμένο ελληνικό κράτος πληρώνει, το εξωτερικό εισπράττει!
Εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της ελληνικής οικονομικής πολιτικής.
Ένα κράτος με υπέρογκο δημόσιο χρέος, που αδυνατεί να εξασφαλίσει επαρκείς επαγγελματικές προοπτικές στους αποφοίτους του, εξακολουθεί να χρηματοδοτεί πανεπιστήμια που εκπαιδεύουν επιστημονικό προσωπικό, ένα μέρος του οποίου καταλήγει να εργάζεται στο εξωτερικό.
Ο Έλληνας φορολογούμενος πληρώνει την εκπαίδευση και οι οικονομίες άλλων χωρών εισπράττουν τα οφέλη της εργασίας των επιστημόνων μας!
Πληρώνουμε για να εκπαιδεύσουμε μηχανικούς που θα κατασκευάζουν έργα στη Γερμανία, γιατρούς που θα στελεχώνουν νοσοκομεία της Βρετανίας και επιστήμονες που θα αναπτύσσουν τις επιχειρήσεις της Ολλανδίας.
Και το ελληνικό κράτος τι κερδίζει όταν δεν καταφέρνει να τους κρατήσει;
Είναι υποχρεωμένος ο Έλληνας πολίτης να χρηματοδοτεί αποκλειστικά την εκπαίδευση επιστημονικού προσωπικού που τελικά αξιοποιείται από άλλες χώρες;
Ας συνεισφέρουν και τα κράτη και οι οικονομίες που ωφελούνται από το ελληνικό επιστημονικό δυναμικό στη χρηματοδότηση της εκπαίδευσής του, μέσω διακρατικών συμφωνιών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Δεν ζητούμε να εμποδίζεται κανένας επιστήμονας να εργαστεί στο εξωτερικό. Ζητούμε να σταματήσει η Ελλάδα να επενδύει στην εκπαίδευση χωρίς να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε αυτή η επένδυση να αποδίδει και στην ελληνική κοινωνία.
Και η ίδια νοοτροπία εμφανίζεται στη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας.
Το κράτος χρηματοδοτεί επιχειρήσεις, κατασκευάζει υποδομές και αναπτύσσει περιουσιακά στοιχεία με τα χρήματα των φορολογουμένων. Στη συνέχεια προχωρά σε ιδιωτικοποιήσεις και παραχωρήσεις, πολλές φορές προς ξένους επενδυτές.
Αντί να εξασφαλίζει πάντοτε το μέγιστο δυνατό δημόσιο όφελος, δημιουργεί ερωτήματα για τις αποτιμήσεις, τους όρους των συμβάσεων και τη διαφάνεια των διαδικασιών.
Ποιος ελέγχει αν η δημόσια περιουσία πωλείται στην πραγματική της αξία; Ποιος εγγυάται ότι δεν υπάρχουν πολιτικές εξυπηρετήσεις, προνομιακές συμφωνίες ή παράνομα ανταλλάγματα;
Απαιτούμε πλήρη διαφάνεια, ανεξάρτητους ελέγχους και ουσιαστική λογοδοσία για κάθε τέτοια συναλλαγή.
Η δημόσια περιουσία δεν είναι προσωπική περιουσία κανενός υπουργού.
Δεν μπορεί ο ελληνικός λαός να πληρώνει για να δημιουργεί επιστήμονες, υποδομές και δημόσιο πλούτο, ενώ άλλοι απολαμβάνουν τα οφέλη και ο ίδιος μένει με τα χρέη!
3. ΑΣΕΠ: Πέντε χρόνια Πολυτεχνείο και εξετάσεις στο ΤΕΕ δεν αρκούν; Η πρακτική αριθμητική θα κρίνει ποιος είναι μηχανικός;
Εδώ η ελληνική γραφειοκρατία αγγίζει τα όρια του παραλογισμού.
Για να γίνει κάποιος διπλωματούχος μηχανικός, πρέπει πρώτα να επιτύχει στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, να ολοκληρώσει πέντε χρόνια απαιτητικών πανεπιστημιακών σπουδών και να περάσει, όπου προβλέπεται, από τις εξετάσεις του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας για την απόκτηση άδειας άσκησης επαγγέλματος.
Πέντε χρόνια ανώτερων μαθηματικών, διαφορικών εξισώσεων, φυσικής, στατικής, αντοχής υλικών, μηχανικής και δεκάδων άλλων επιστημονικών αντικειμένων.
Και αφού περάσει όλες αυτές τις εξετάσεις, το ελληνικό κράτος τον καλεί να εξεταστεί ξανά μέσω ΑΣΕΠ σε γενικές γνώσεις, επαγωγικό συλλογισμό και δοκιμασίες εργασιακής συμπεριφοράς.
Δηλαδή, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, τα πέντε χρόνια Πολυτεχνείου, το δίπλωμα και οι εξετάσεις του ΤΕΕ δεν αρκούν για να αποδείξουν την επιστημονική του κατάρτιση;
Η πρακτική αριθμητική και οι ασκήσεις γενικού συλλογισμού θα κρίνουν τελικά αν ένας διπλωματούχος μηχανικός είναι κατάλληλος να εργαστεί ως μηχανικός;
Ένας επιστήμονας που έχει εξεταστεί σε διαφορικές εξισώσεις, ανώτερα μαθηματικά, στατική και αντοχή υλικών πρέπει να αποδείξει ξανά τις ικανότητές του λύνοντας ασκήσεις γενικού συλλογισμού;
Και ποια είναι η ουσιαστική σχέση αυτών των δοκιμασιών με την εργασία ενός μηχανικού που καλείται να ελέγξει τη στατική επάρκεια ενός κτιρίου, να συντάξει μια τεχνική μελέτη, να επιβλέψει ένα δημόσιο έργο ή να εφαρμόσει την πολεοδομική νομοθεσία;
Ασφαλώς, το πανεπιστημιακό δίπλωμα δεν συνεπάγεται αυτόματο διορισμό στο Δημόσιο. Η επιλογή προσωπικού πρέπει να γίνεται με αντικειμενικά και αξιοκρατικά κριτήρια.
Αλλά άλλο πράγμα είναι η αξιοκρατία και άλλο η υποβάθμιση της επιστημονικής εξειδίκευσης.
Το ΑΣΕΠ δεν απονέμει την ιδιότητα του μηχανικού. Αυτή αποκτάται με τις προβλεπόμενες σπουδές και την επαγγελματική αδειοδότηση.
Αν το κράτος θέλει να επιλέξει τους καταλληλότερους μηχανικούς, ας τους εξετάζει πρωτίστως στα αντικείμενα που θα κληθούν να υπηρετήσουν.
Ας αξιολογεί έναν πολιτικό μηχανικό για τις τεχνικές του γνώσεις, έναν ηλεκτρολόγο μηχανικό για τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και έναν μηχανολόγο για τα μηχανολογικά συστήματα, ανάλογα με τις απαιτήσεις της θέσης.
Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται η επιστημονική εκπαίδευση πέντε ετών σαν μια απλή τυπική προϋπόθεση και να αποκτούν δυσανάλογη βαρύτητα οι γενικές δοκιμασίες.
4. ΑΣΕΠ: Πανελλήνιος διαγωνισμός ή οικονομικός αποκλεισμός της περιφέρειας;
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, υπάρχει ακόμη ένα εξοργιστικό ζήτημα.
Η μετάβαση από τις συμβατικές γραπτές εξετάσεις στις ηλεκτρονικές παρουσιάστηκε ως τεχνολογικός εκσυγχρονισμός.
Όμως στον πανελλήνιο διαγωνισμό ΑΣΕΠ 1Γ/2025 οι ηλεκτρονικές εξετάσεις πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Δηλαδή, ενώ η τεχνολογία θα μπορούσε να διευκολύνει την αποκέντρωση, στην πράξη οι υποψήφιοι της περιφέρειας υποχρεώθηκαν να μετακινηθούν σε δύο μεγάλα αστικά κέντρα.
Ο άνεργος μηχανικός από τον Έβρο, τη Ροδόπη, την Κρήτη, τα νησιά του Αιγαίου ή οποιαδήποτε απομακρυσμένη περιοχή έπρεπε να πληρώσει μεταφορικά, ενδεχομένως ξενοδοχείο και διατροφή, μόνο και μόνο για να διεκδικήσει μια θέση στο Δημόσιο.
Δηλαδή, για να διεκδικήσει κάποιος το δικαίωμα στην εργασία, πρέπει πρώτα να αποδείξει ότι έχει χρήματα για να ταξιδέψει;
Και εδώ τίθεται ένα σοβαρό συνταγματικό ζήτημα.
Το άρθρο 4 του Συντάγματος κατοχυρώνει την ισότητα των Ελλήνων ενώπιον του νόμου. Το άρθρο 5 προστατεύει τη συμμετοχή στην οικονομική ζωή της χώρας. Το άρθρο 25 κατοχυρώνει την αρχή της αναλογικότητας, ενώ το άρθρο 101 προβλέπει τη διοικητική αποκέντρωση και ειδική μέριμνα για τις νησιωτικές και ορεινές περιοχές.
Πόσο ουσιαστική είναι η συνταγματική ισότητα όταν ο υποψήφιος της Αθήνας μπορεί να μεταβεί στο εξεταστικό κέντρο με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, ενώ ο υποψήφιος της επαρχίας χρειάζεται να διαθέσει σημαντικό μέρος του εισοδήματός του;
Δεν ισχυριζόμαστε ότι ο συγκεκριμένος γεωγραφικός περιορισμός είναι αυτομάτως αντισυνταγματικός. Απαιτούμε, όμως, να εξεταστεί αν είναι αναγκαίος, αναλογικός και επαρκώς αιτιολογημένος.
Είναι δυνατόν, στην εποχή της ψηφιακής τεχνολογίας, να μην μπορούν να οργανωθούν πιστοποιημένα ηλεκτρονικά εξεταστικά κέντρα σε κάθε περιφέρεια;
Αν το κράτος αδυνατεί να εξασφαλίσει αποκεντρωμένα εξεταστικά κέντρα, οφείλει τουλάχιστον να καλύπτει τα αναγκαία έξοδα μετακίνησης και διαμονής των οικονομικά αδύναμων υποψηφίων.
Διαφορετικά, δημιουργείται ένας έμμεσος οικονομικός φραγμός στην πρόσβαση στις δημόσιες θέσεις εργασίας.
Η αξιοκρατία δεν μπορεί να εξαρτάται από το πορτοφόλι και τον τόπο κατοικίας του υποψηφίου.
Και η ισότητα απέναντι στον νόμο δεν πρέπει να σταματά στα διόδια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης!
5. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες: Όμηροι της πολεοδομικής νομοθεσίας
Αν ο άνεργος μηχανικός δυσκολεύεται να βρει εργασία, ο ελεύθερος επαγγελματίας που κατάφερε να ανοίξει γραφείο αντιμετωπίζει έναν διαφορετικό εφιάλτη.
Από το 2010 μέχρι σήμερα, η πολεοδομική νομοθεσία έχει μετατραπεί σε έναν ατελείωτο λαβύρινθο.
Νόμοι, τροπολογίες, υπουργικές αποφάσεις, εγκύκλιοι, παρατάσεις, αλλαγές διαδικασιών και συνεχείς τροποποιήσεις.
Από τον Ν. 3843/2010 και τον Ν. 4014/2011 μέχρι τον Ν. 4178/2013, τον Ν. 4495/2017 και τις αλλεπάλληλες μεταγενέστερες αλλαγές, ο μηχανικός καλείται να παρακολουθεί ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο νομοθετικό περιβάλλον.
Δεν προλαβαίνουμε να μάθουμε έναν νόμο και έρχεται ο επόμενος να τον τροποποιήσει!
Δεν προλαβαίνουμε να εξοικειωθούμε με μια διαδικασία και αλλάζουν οι προϋποθέσεις, τα δικαιολογητικά ή η ηλεκτρονική πλατφόρμα.
Ο μηχανικός δεν αρκεί πλέον να γνωρίζει να σχεδιάζει, να μελετά και να κατασκευάζει.
Πρέπει να λειτουργεί ταυτόχρονα ως νομικός, λογιστής, γραμματέας, χειριστής ηλεκτρονικών εφαρμογών και διαρκής παρατηρητής της νομοθεσίας.
Πότε θα ασκήσει τελικά την επιστήμη του; Πότε θα μελετήσει; Πότε θα δημιουργήσει;
Και ποιος πληρώνει τον χρόνο που χάνεται για την παρακολούθηση αυτής της νομοθετικής αστάθειας;
Ούτε το κράτος ούτε οι νομοθέτες.
Τον πληρώνει ο ίδιος ο μηχανικός.
Ένα κράτος που αλλάζει συνεχώς τους κανόνες δεν δημιουργεί ασφάλεια δικαίου. Δημιουργεί επαγγελματική ανασφάλεια, καθυστερήσεις και οικονομική εξουθένωση.
Η πολεοδομική νομοθεσία δεν μπορεί να αποτελεί ένα ατελείωτο πείραμα εις βάρος των μηχανικών και των πολιτών.
6. POS, myDATA, ηλεκτρονικά παραστατικά: Ο μηχανικός ως απλήρωτος υπάλληλος του κράτους
Ο ελεύθερος επαγγελματίας μηχανικός καλείται να πληρώνει ασφαλιστικές εισφορές, φόρους, λογιστή, επαγγελματικό εξοπλισμό, λογισμικό και λειτουργικά έξοδα.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, προστίθενται συνεχώς νέες ψηφιακές και φορολογικές υποχρεώσεις.
POS, ηλεκτρονικά παραστατικά, myDATA, ηλεκτρονική τιμολόγηση, τραπεζικές προμήθειες, συνδρομές, αναβαθμίσεις και τεχνικές προσαρμογές.
Κάθε νέα υποχρέωση παρουσιάζεται ως πρόοδος.
Κάθε νέα πλατφόρμα ως εκσυγχρονισμός.
Κάθε νέα δαπάνη ως αναγκαίο μέτρο.
Αλήθεια, ποιος υπολογίζει το συνολικό κόστος που επιβάλλεται στον ελεύθερο επαγγελματία;
Ποιος πληρώνει τις ώρες που χάνει για να κατανοήσει μια νέα εφαρμογή;
Ποιος αποζημιώνει τον επαγγελματία όταν τα κρατικά πληροφοριακά συστήματα παρουσιάζουν προβλήματα;
Και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν οι υποχρεώσεις αυξάνονται, αλλά οι αμοιβές παραμένουν καθηλωμένες;
Η ψηφιοποίηση υποτίθεται ότι θα μείωνε τη γραφειοκρατία. Αντί γι’ αυτό, κινδυνεύει να μετατρέψει κάθε ελεύθερο επαγγελματία σε απλήρωτο υπάλληλο της φορολογικής διοίκησης.
Ο μηχανικός καλείται να είναι επιστήμονας, επιχειρηματίας, λογιστής και γραμματέας, ενώ το κράτος απαιτεί διαρκώς περισσότερα χωρίς να υπολογίζει τον χρόνο και το κόστος συμμόρφωσης.
Πόσες ακόμη υποχρεωτικές δαπάνες θα επινοηθούν στο όνομα του εκσυγχρονισμού;
7. Οι μηχανικοί του Δημοσίου: Από τη μονιμότητα στην πολιτική ομηρία;
Ούτε οι μηχανικοί που υπηρετούν στο Δημόσιο μπορούν να αισθάνονται ασφαλείς.
Η συζήτηση για την αναθεώρηση της συνταγματικής προστασίας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων προκαλεί εύλογες ανησυχίες.
Και εδώ γεννάται ένα κρίσιμο ερώτημα:
Ποιος θα προστατεύει αύριο τον μηχανικό που θα αρνηθεί να υπογράψει μια παράνομη διοικητική πράξη;
Ποιος θα προστατεύει τον υπάλληλο μιας Υπηρεσίας Δόμησης όταν αρνηθεί να εγκρίνει μια αυθαίρετη ή παράνομη κατασκευή;
Ποιος θα προστατεύει τον μηχανικό που θα αρνηθεί να παραλάβει ένα προβληματικό δημόσιο έργο;
Ποιος θα προστατεύει τον υπάλληλο που θα αρνηθεί να εξυπηρετήσει έναν πολιτικό παράγοντα εις βάρος της νομιμότητας;
Θα πρέπει ο δημόσιος υπάλληλος να επιλέγει ανάμεσα στη συνείδησή του και στη διατήρηση της εργασίας του;
Η μονιμότητα δεν πρέπει να αποτελεί καταφύγιο για ανίκανους ή επίορκους υπαλλήλους.
Αποτελεί, όμως, και θεσμική εγγύηση απέναντι σε αυθαίρετες πολιτικές πιέσεις.
Αν πρόκειται να αναθεωρηθεί, πρέπει προηγουμένως να διασφαλιστούν αποτελεσματικές δικλίδες προστασίας της υπηρεσιακής ανεξαρτησίας.
Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος ο δημόσιος υπάλληλος να μετατραπεί από λειτουργό της νομιμότητας σε εξαρτώμενο πρόσωπο της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας.
Ο δημόσιος μηχανικός πρέπει να υπηρετεί τον νόμο, όχι τον υπουργό.
Αξιολόγηση, αξιοκρατία και λογοδοσία, ναι.
Πολιτική ομηρία και αυθαίρετες απολύσεις, όχι.
8. Τι απαιτούμε να αλλάξει
Η Συμμαχία Ελλήνων θέτει προς δημόσια συζήτηση συγκεκριμένες προτάσεις:
- Σταθερή και κωδικοποιημένη πολεοδομική νομοθεσία, με περιορισμό των αποσπασματικών τροποποιήσεων και επαρκή μεταβατική περίοδο εφαρμογής.
- Μείωση του διοικητικού και οικονομικού κόστους για τους ελεύθερους επαγγελματίες, με δωρεάν κρατικές ψηφιακές λύσεις και απλοποίηση των φορολογικών διαδικασιών.
- Ηλεκτρονικά εξεταστικά κέντρα σε όλες τις περιφέρειες, με κάλυψη των αναγκαίων εξόδων μετακίνησης και διαμονής για οικονομικά αδύναμους υποψηφίους όπου δεν υπάρχει τοπικό κέντρο.
- Προστασία της υπηρεσιακής ανεξαρτησίας των δημοσίων υπαλλήλων, με αντικειμενική αξιολόγηση και αποτελεσματικές εγγυήσεις απέναντι σε πολιτικές παρεμβάσεις.
- Στήριξη της απασχόλησης των νέων μηχανικών, με πραγματικές επαγγελματικές ευκαιρίες, αξιοπρεπείς αμοιβές και αξιοποίηση των επιστημονικών τους προσόντων.
- Κίνητρα παραμονής και επιστροφής των Ελλήνων επιστημόνων, ώστε η χώρα να αξιοποιεί την επένδυσή της στην εκπαίδευση.
- Ευρωπαϊκή και διακρατική συμμετοχή στη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης, ώστε οι οικονομίες που ωφελούνται από το ελληνικό επιστημονικό δυναμικό να συνεισφέρουν σε κοινά εκπαιδευτικά και ερευνητικά προγράμματα.
- Πλήρη διαφάνεια στις ιδιωτικοποιήσεις και στις παραχωρήσεις δημόσιας περιουσίας, με ανεξάρτητους ελέγχους, δημοσιοποίηση αποτιμήσεων και ουσιαστική λογοδοσία.
Επίλογος: Μια χώρα που εξοντώνει τους επιστήμονές της υπονομεύει το μέλλον της
Ο άνεργος πτυχιούχος που αναζητά εργασία, ο ελεύθερος επαγγελματίας που ασφυκτιά από τη γραφειοκρατία και ο δημόσιος υπάλληλος που ανησυχεί για την υπηρεσιακή του ανεξαρτησία αποτελούν τρεις όψεις του ίδιου προβλήματος.
Ενός κράτους που απαιτεί ολοένα περισσότερα, αλλά δεν εξασφαλίζει σταθερούς κανόνες, ίσες ευκαιρίες και αξιοπρεπείς επαγγελματικές συνθήκες.
Δεν σπουδάσαμε πέντε χρόνια για να γίνουμε γραφειοκράτες. Δεν δώσαμε εξετάσεις στο ΤΕΕ για να μας κρίνουν ξανά με ασκήσεις γενικού συλλογισμού. Δεν ανοίξαμε τεχνικά γραφεία για να μετατραπούμε σε απλήρωτους υπαλλήλους της φορολογικής διοίκησης.
Και οι μηχανικοί του Δημοσίου δεν οφείλουν την επαγγελματική τους ύπαρξη σε κανέναν υπουργό ή πολιτικό προϊστάμενο.
Το κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τον επιστήμονα ως φορολογούμενο προς διαρκή επιβάρυνση, υποψήφιο προς ατελείωτη εξέταση και επαγγελματία προς συνεχή διοικητικό έλεγχο.
Δεν μπορεί να χρηματοδοτεί την εκπαίδευση επιστημόνων που αδυνατεί να αξιοποιήσει και στη συνέχεια να αποδέχεται ως φυσιολογική τη φυγή τους στο εξωτερικό.
Δεν μπορεί να επικαλείται την αξιοκρατία όταν οι οικονομικά αδύναμοι υποψήφιοι της περιφέρειας επιβαρύνονται δυσανάλογα για να συμμετάσχουν σε έναν πανελλήνιο διαγωνισμό.
Η Ελλάδα δεν πάσχει από έλλειψη ικανών επιστημόνων. Πάσχει από ένα κράτος που δυσκολεύεται να αξιοποιήσει τις ικανότητές τους και συχνά τους αντιμετωπίζει ως πρόβλημα αντί ως λύση.
Και όσο αυτή η νοοτροπία συνεχίζεται, η χώρα θα εξακολουθήσει να χάνει το πολυτιμότερο κεφάλαιό της: τους ανθρώπους της.
Γιατί το μεγαλύτερο έγκλημα απέναντι στο μέλλον μιας χώρας δεν είναι μόνο να στερείς από τους νέους της την εργασία. Είναι να τους μορφώνεις με θυσίες ολόκληρης της κοινωνίας και ύστερα να τους αναγκάζεις να αναζητούν την αξιοπρέπειά τους αλλού.

